محمد حسن خان اعتماد السلطنه
12
صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى )
شرح حال اعتماد الدّوله حاجى ابراهيم خان شيرازى حاجى محمد ابراهيم خان شيرازى ملقب به اعتماد الدوله كه به رتبهء صدارت ايران نائل شد ، مردى با تدبير و دورانديش بود كه مآل كار فردا را امروز خوانده به اقتضاى وقت چارهجوئى مىنمود ، جان خود را در آخر كار زنديه « 1 » و ظهور سلطنت قاجاريه « 2 » به سلامت دربرد و به اصابت تدبير و اجابت تقدير ، خود را به رتبهء رفيع امارت
--> ( 1 ) - زنديه ، سلسلهء از پادشاهان ايران كه از 1163 تا 1208 هجرى قمرى سلطنت كردهاند . مؤسس اين سلسله كريم خان زند از طايفهء الوار فيلى كه در حدود قلعه پرى لرستان تا ملاير سكونت داشتهاند ، مىباشد . اين طايفه مقارن فتنه افغان در محل سكونت خود قدرتى يافتند . و در اوايل عهد قدرت نادرشاه بابا خان چاپشلو به تدبير بر رؤساى اين طايفه دست يافته ، جمعى از آنها را كشت و بقيه را به افغان كوچ داد و در حدود ابيورد و درهگز سكونت داد . بعد از قتل نادر ( 1160 ) طايفهء زند تحت سرپرستى كريم خان به مساكن خود بازگشتند و كريم خان از هرج و مرج ايام پس از قتل نادر استفاده كرده به دعوى سلطنت برخاست ، و عاقبت رقبا و مخالفين خود را از ميان برده ، دولت زنديه را تشكيل داد ، اما بعد از او بين فرزندان و برادرانش اختلاف افتاد و آقا محمد خان قاجار سر برآورد و صادق خان زند و پسر او جعفر قلى خان زند و حتى نوادهء دليرش لطفعلى خان زند ، هيچ يك نتوانستند در مقابل قدرت و جلادت خان قاجار مقاومت كنند . عاقبت دولت زنديه برافتاد ، مركز سلطنت زنديه شيراز بود و در واقع آن سلسله بعد از وفات كريم خان فقط حكمرانان كمابيش مستقل فارس و كرمان و عراق بشمار مىآمدند . ( 2 ) - قاجاريه ، ايل قاجار در دوران پادشاهى سلسلهء صفويه از حوالى رود ارس به درهء رود گرگان و استراباد منتقل شده و مأمور حراست مرزهاى آن سامان شدند . مداخله ايل قاجار در امور كشورى از زمان شاه طهماسب دوم صفوى با انتصاب فتحعلى خان قاجار رئيس دسته اشاقهباش قاجار به فرماندهى سپاه آن پادشاه آغاز شد ولى در زمان قدرت سلطنت نادر شاه افشار هرگونه فعاليت از آنان سلب گرديد و بعد از كشتهشدن نادر و از هم گسيختن رشته امور ، محمد حسن خان قاجار فرزند فتحعلى خان براى كسب قدرت به تلاش برخاست و سرانجام به دست كريم خان زند منكوب و به دست كسان -